TRINITATE PLAZA - INTERBENTZIOA, AZTERKETA ETA AZALPENAK

Plaza aztertzean herria eta hiriaren arteko harremana handia zela ikusi nuen. Plazaren beharrak eta pertsonek harenganako erlazioak aztertzean (ikus TRINITATE PLAZA - PLAZAREN BEHARRAK ETA JENDEAREN INTERAKZIOAK sarrera*) plazak alde zaharrean duen garrantziaz konturatu naiz. Mendiarekiko garrantzia San Telmo museoko berrikuntza aztertzean ikusi nuen (ikus  TRINITATE PLAZA - SAN TELMO MUSEOA sarrera). Honekin, plazaren integrazioaren garrantzia adierazi nahi dut: elementu oso ezberdinen elkargunean topatzen dugun enparantza da, eta hura aztertzean, eta hare gehiago bertan interbentzio bat egitera ausartzen garenean ahaztu ezin diren faktoreak dira.

trinitate plazako azterketa 1

trinitate plazako azterketa 2

trinitate plazako azterketa 3

Beharrak, beste sarreran* azalduta dagoen bezala, oso anitzak dira. Premia guztiak asetzekotan plaza oraindik askoz ere gehiago aldatuko genuke, eta guztiz itxuraldatuko genuke. Kontuan hartuz proiektu honek behin behineko izaera izan behar zuela, ekitaldi tenporaletarako diseinatutako proiektua izan behar zuen. Hori argituz, esan nahi dut ezin dela pretenditu beti dagoen behar bat asetzea aldi batean dagoen proiektu baten bidez. Beraz, plazan ekitaldiak daudenean nagusitzen den beharra plazaren kapazitatea da: aforoa. Asko betetzen da, eta falta honek alde zaharreko kale askotan eragina du: Trinitate plazan ekitaldi bat dagoenean batez ere 31 de Agosto kalea eta haren perpendikularrak jendez gainezka daude.

Elkarrizketatutakoek bolatokia atzerago botatzea proposatzen zuten. Proiektuak plaza gehiegi ez ukitzeko eta tenporala izan ahal izateko, atzera bota beharrean, atzeko eremu hori aprobetxatzea pentsatu dut: mendia. Azken finean, erabiltzaileek mendi zati bat erabiltzean, lurrean botatzean edota toaila batzuk lurrean jartzean, arkitektura mota bat hariko dira eraikitzen, plazaren eta bertokoen izaera sozial berdinarekin.

Honekin, hara igo eta bertatik jaisteko tirolina bat proiektatu egin dut.

Ezaugarriak

Jaitsiera (trinitate plazako interbentzioa 4)
Soka ondo tenkaturik izatea garrantzitsua da. Proiektu hau pertsona gutxien artean eta baliabide gutxirekin aurrera eramateko pentsatuta dago. Hortaz, diseinuko zutabe horiek lortutakoan, mosketoi batzuekin soka nola tenkatu daitekeen ikus dezakegu. Funtzionamendua egokia izango dela ikusteko, tentsio, pisu, angelu eta gezien azterketa egin da, segurtasuna bermatzeko.

Igoera (trinitate plazako interbentzioa 5)
Norbait tirolinako eserleku funtzioa daukan soketan dagoenean, kanpoko norbaitek igo ahal izatea zen ideia. Tirolinako goiko zutabean norbait badago, berak sokataz tira dezake. Polearen bidea sokaren marruskadura txikiagoa izango da eta errazagoa igotzen, nahiz eta igo beharreko pisua berdina izan. Indar hori konpentsatzeko, soka zama batez zoruari lotuta dago. Sokataz tiratzen duen pertsonak, soka zutabetik ateratzen den barran enredatzen baldin badoa, ziurtatzen du egindako esfortzua ez dela galduko; honela badauka momentu batean gelditzean ere bai.

trinitate plazako interbentzioa 4

trinitate plazako interbentzioa 5

trinitate plazako interbentzioa 6

Eraikuntza
Materialak lortzeko errazak dira. Diseinatu beharreko gauza bakarra zutabea izango litzateke. Hala ere, zutabe hau harrizko bloke pisutsuak lotuz eraiki daiteke. Zutabeetan anilla batzuk torlojuekin lotzen baditugu, lortuko dugu sokak lotzeko lekua. Goiko zutabeari polea bat lotu beharko diogu; lotura zurruna izango du gurpilarekin, eta zutabearekin lotzeko hodia zapaldurik egongo da.

-----------------------------------------------

PROIEKTU AGRESIBOA

Trinitate plazan tirolina bat sartzea proiektu erasotzaileegia dela dirudi. Zaila izan daiteke bertan honelako proiektu bat imajinatzea, edo funtzionatuko duenik pentsatzea. Egia da tirolina ez dagoela adin guztietako jendearentzat pentsatuta, edo behintzat ezin dugu hori pretenditu. Hala ere, nire ustez modu honetan ez da inor marjinatzen, espazioa irabazten baino ez da egiten. Tirolina erabiliko ez lukeen jendeak ez lituzke ezta ere goiko azken grada hori eserleku bezala erabiliko, suposatzen duen esfortzu fisikoagatik (adinduak) edo segurtasun faltagatik (haur txikiekin doazten helduak). Beraz, edozein lekuan moldatzeko gai den jendearentzat pentsatuta dago, haiek direlako gainerakoei leku onak utzi behar dizkietenak, eta kantxen erdian, frontoiaren erdian edo auskalo zein txokotatik jarraitu behar dituzte plazako ekitaldiak. 

-----------------------------------------------

PROIEKTUAREN INFLUENTZIAK
Pisu gehien izan duten influentziak, nola ez, egindako elkarrizketak izan dira. Hala ere, proiektu fisikoaren diseinuaren influentzia natura bera izan da. Hiriaren eta mendiaren arteko lotura eta harreman hori oihukatzen du plazak, baina ez dago inongo elementurik hori irudikatzen duena. Horixe da harremana: naturak hiria eta herria lotzea.

-----------------------------------------------

PROIEKTU BIZIA

Proiektu honek eskaeretako batzuk betetzen ditu, baina behar asko uzten ditu asetu gabe. Interesgarria izango litzateke behin-behineko izaerako proiektu honi garatzeko gaitasuna ematea. Baina nola? Proiektu nagusiak baditu jada bi eseki-puntu edo zutabe; beraz, aprobetxatu ditzakegu bertatik beste zerbait zintzilikatzeko. Tirolinaren loturetatik metro bat gorago lotura batzuk jarriz, estalki bat lortu genezakeen. Estalki honek ekitaldien garapena ematen den espazioaren azalera handi bat estaltzea lortuko zuen, batez ere hare bi beste loturak Santa Corda kalean eta San Telmo berriaren pareta batean kokatzen badira. 

Estalki honen izaera tenporala agian ez litzateke tirolinarena bezain argia izango. Argi uzteko behin-behinekoa izango litzatekeela ere, materialen aukeraketa ona egin beharko genuke. Nire ustez Trinitate plazan material birziklatuekin egindako estalki bat sartzen bada, jendeak inkontzienteki zenbat denborarako den haien buruei galdetuko zieten; izan ere, plazako erabiltzaileak ohituta daude bertan desmontableak diren egiturak ikusten, hau da, aldi baterako arkitekturak ikusten (eszenatokiak, txoznak, postuak...)

Material birziklatuekin jendea orientatzea lortuko genuke, haien funtzio nagusia betetzeaz aparte: zaborra berrerabiliz gutxiago kutsatzea.

trinitate plazako garapena 7

-----------------------------------------------

EREMU AZTERTUA

Plaza aztertzerakoan erabilitako baliabide ezberdinetako batzuk krokisak izan dira. Hauen bidez plaza ezagutu dut, haren proportzioak, neurriak...

TRINITATE PLAZA - PLAZAREN BEHARRAK ETA JENDEAREN INTERAKZIOAK

Trinitate Plaza Donostiako Alde Zaharran kokatuta dago. Haren beharrak zeintzuk diren ondo ikusteko, bertan jaiotako emakumen bati elkarrizketa egin diot (orain ez da hortxe bizi baina dezente hara joaten da), iraganetik gaur egunera arte plazak izan duen erabilera ezagutzeko. Horretaz gain, gaur egun bertan bizi den hogei urteko mutil batekin hitz egin dut, gaur egungo plazaren jende zirkulazioa jakiteko. Gainera, beste auzo batean bizi den baina plazaa honi erabilera bat ematen dion hemeretzi urteko neska bati plazaren erabileragatik galdetu nion, bizilaguna ez den baina erabiltzailea den pertsona baten iritzia jakiteko.

---------------------------------------------------------------

Egindako galderak hauek dira. 

Zer harreman duzu Trinitate Plazarekin?

Zer erabilera ematen diozu plazari?

Plazak jasandako aldaketak nabaritu dituzu? Zein aldaketa kanduko zenuke?

Zer behar ikusten diozu plazari? Zer gehituko zenioke?

BIDEOA

Bideoan azaldutako eremuak: ura hartu eta botatzeko txokoak.

Gidoiaz aparte hainbat bitxikeri ere aipatu ditu. Adibidez, sarreratik eskubira dagoen etxebizitza gartzela bat zela uste du berak, bertan jaioa zelako eta ikusi duelako nola egin zituzten gaur egun ikusten diren leihoak: harri handiak aterataz (gaur egun ikusten da leiho horietako isurkia oso zabala dela). Honetaz aparte, Peña Ganchegik egindako plaza baino lehen enparantzak zuen itxurari buruz hitz egin zidan: frontoia zegoen baina gainerakoa mendixkak ziren, eta uva deitzen zioten guardetxearen gainean zegoen mendixkari.

---------------------------------------------------------------

Gaur egun bertan bizi den mutilak elkarrizketan esandako hau da:

Zer harreman duzu Trinitate Plazarekin?
31 de Agosto kalea eta Trinitate plazako sarrera elkartzen dituen etxebizitza horretan bizi naiz, ezkerrekoan. Beraz, plaza honekin daukadan harremana nahitaez handia da. Egia esan ez nahiz askotan bertan sartzen, baina bertan bizi naizela esan dezaket.

Zer erabilera ematen diozu plazari?
Normalean bertara ekitaldiak daudenean sartzen naiz. Lagunekin biltzea da plazari ematen diodan erabilera nagusia.

Plazak jasandako aldaketak nabaritu dituzu?
Urtean zehar plaza behin baino gehiagotan aldatzen dela ikusten dut: jazzaldia, bazkari popularrak, inauterietako karpak, Santo Tomas eguneko postuak, txoznak jartzean... Aldaketa horiek dira nik ezagutzen ditudan aldaketak eta egia esan, bai, asko nabaritzen dira: bertan bizi naizenez, edozein gauza bertara sartu behar dutenean (aulkiak, mahaiak, eszenatokiak montatzeko andamioak...). Horretaz gain, edozein ekitaldi ospatzean, batez ere musika jartzen dutenean, jende asko biltzen da eta zarata  asko sortzen da; alde batetik sarreraa bete-beterik egoten da eta beste alde batetik, musikak asko errebotatzen duela.

Zein aldaketa kanduko zenuke?
Aldaketak kendu baino, aldaketa horiek hobeto moldatzea eskatuko nuke, zarataren eta jendetzaren arazoak konpontzeko, batez ere. 

Zer behar ikusten diozu plazari? Zer gehituko zenioke?
Isolamendu akustiko funtzioa izango duen estalkiren bat sartzea interesgarria izango litzateke. Horretaz aparte, sarrera zabaltzea posible izango balitz askoz ere erosoagoa izango litzateke bai bizilagunentzat bat bertara sartzen diren erabiltzaileentzat bai 31 de Agosto kaletik pasatzen ari diren pertsonentzat.

---------------------------------------------------------------

Azkenik, erabiltzailea den neskarekin egindako elkarrizketa honako hau da.

Zer harreman duzu Trinitate Plazarekin?
Jaietan, ekitaldietan eta orokorrean gazteak bertan elkartzen direnean plaza honetara joaten naiz, Santo Tomas egunea, estropadak direnean, inauterietan... Horretaz gain, Alde Zaharretik buelta bat ematera irtetzen garenean plaza honetatik pasatzen gara, eta bertan denbora bat egoten gara.

Zer erabilera ematen diozu plazari?
Batez ere jendearekin biltzeko erabiltzen dudan espazioa da. Horretaz aparte, kokapenagatik, topatze-puntutzat hartzen dugu.

Plazak jasandako aldaketak nabaritu dituzu?
Egia esan betidanik orain dagoen moduan ezagutu izan dut plaza, eta aldaketarik egon bada ez naiz konturatu.

Zein aldaketa kanduko zenuke?
(-)

Zer behar ikusten diozu plazari? Zer gehituko zenioke?
Orokorrean, plaza Alde Zaharreko plaza bat bezala ikusten dut. Horregatik, haren beharrei buruz galdetzean zuzenean Alde Zaharreko beharrengatik galdetzen didazula ulertzen dut. Hortaz, estalki bat behar duela uste det; izan ere, Alde Zaharrean ez dago gazteontzako espazio estalirik, eta euria egitean, Donostian sarri gertatzen dena, ez daukagu kalean egoteko aterperik, behintzat ez ondo egoteko (arkuak daude, baina ez plaza estaliak). Hau  gertatzean tabernetan sartu behar gara, edo Bretxara joan beharra daukagu; gainera nora joan ez dakigunean gaudenean euria egiten badu autobus geltokietan sartu behar gara, Bretxako motor-aparkalekuan edo Gipuzkoa Plazako arkupeetan.
Horregatik plazari zerbait gehitzekotan estalki bat gehituko nioke, bai gradetan (eserlekuak edukitzeko) bai beste edozein lekuan.

PROIEKTUAREN ZERGATIAK

Habitat hiritarrean inspiratutako proiektua diseinatzean hainbat ideia klabe egon ziren. Sarrera honekin, sarrera zaharrago batzuetan aurkeztutako proiektu baten kontzeptua azaldu nahi dut. 

Proiektua egiten hasteko hiru leku ezberdinen artean bat aukeratzea eskatu ziguten. Nik, Tongorgoxo kaleko etxebizitza baten "azpian" dagoen egitura ikusia aukeratu nuen, fakultateetara, kirol-espaziora begira dagoena. Eremu hau aukeratzearen arrazoia ez da bakarra; espazio honek hainbat ezaugarri bereizgarri zituen nire sormena pizteko. Hasteko, beste bi espazioak eremu publikoetan sarturik zeuden, kaleko zirkulazio horizontalen erdian; nahiz eta proiektu onak egiteko lekuak izan, hautatutako eremuak zituen posibilitateak niretzat handiagoak ziren. Nik aukeratutako espazioak bederatzi zutabeko hiru ilara ditu, orubearen malda banatzen duen kontentzio-horma batez babestuak; bi habe ilara ditu, bi solairu sortuz eta behekoa orubetik bananduz.


Egitura eginda zegoenez, proiektuaren gakoa egitura hori aprobetxatzea zen, hiru pertsonentzako etxebizitza bat eraikitzeko: Proiektuak II-ko hiru irakasleak. 

Nire ideia ingurgiroko bistak gorestea zen, aldi berean bertako egitura azpimarratuz. Hortaz, bistetara irekitzen den moduluak proiektatu nituen, beti ere egitura hori errespetatuz eta baita kanpotik ere habe eta zutabe horien presentzia erakutsiz. Kontzeptua hau izanda, eremuaren ahuleziak ezabatzea nahi nuen; sakonera handiko egitura zenez, argi naturala barruraino sartzea zaila izan zitekeen, batez ere distribuzio konbentzional bat proiektatu izan banu. 

Horregatik, paisaira irekitzen ziren moduluak eta zutabeak eta habeak nabarmentzeko kontzeptua argi naturala 10 metro baino gehiagoko sakoneraraino sartzeko funtzionatu behar zuten, beti ere beirateekin konbinatuz. Fatxadaren diseinuaren arrazoia hori da: logelek 60º-ko ebaketako salientea dute; biltegi/sotoak (beheko pisua), bainugelaren goiko solairuko moduluaren eta sukaldearen (beheko pisua) moduluak metro bateko irtena dute, haien kontrako moduluak, hau da, biltegi/sotoko goiko solairuko modulua, bainugelaren beheko solairuko modulua eta estudioko modulua, 2 metroko irtena daukate. 

Barruan, forjatuak ez dute habe horiek hartzen: haien gainean daude. Aurrefabrikatutako forjatu bat sartzea izango litzateke komenigarriena, haren lodiera 20cm-koa izateko. Horrela, barrutik habeak errespetatu eta azpimarratu egiten dira. Argi artifizialari dagokionez, habe horietan jartzea pentsatu nuen: habearen azalera har dezaketen fluoreszenteak, adibidez.

Horrela, erritmo bat lortzeaz aparte argi naturalaren kudeaketa on bat lortzen zen. Baina honekin ez zen nahikoa izango argia sartu zedin barruraino: moduluak zutabeetatik albo bakoitzean 10cm bereiztea erabaki nuen, barruko pasabideraino iritsiko zutenak. Horrela argia zuzenean sartuko zen, segun eguneko zein momentu den. Argia sartu baina hotzetik babesteko, pasabideran "zulo" horiek beira garden batez estaltzea erabaki nuen.

 

Fatxadaren azalpenarekin amaitzeko, eraikinaren eskubiko atala azaldu behar da. Goiko solairutik hasita, bertan habeak errespetatu baina zutabeak eztaltzen dituen modulu horizontal luzatuarekin topatzen gara. Zuzenean "markuak" ematen duten eskailera batzuk ikusten ditugu: sarrera da. Orubeak malda duenez eta heltze-bidea goiko kaletik datorrenez, eskailera batzuk proiektatu nituen, goiko solairuraino ematen zutenak. Paisaia protagonista bihurtu zenez, ezinezkoa izango litzateke etxebizitzara sartzeko paisaira bizkarra ematea; horregatik, sarrera moduluaren albo batetik ematen da: arkitekturaren kontzeptua bisitatzailearen intuizio izatetik errealitatera pasatzen da (diseinu guztia deskubritzen du oraindik barrura sartu baino lehen) eta paisaia begiratzeari ez dio uzten.

Beheko solairuan, garaje bat izan zitekeen espazioarekin topatzen gara, jangelarekin batera. Garajera iristeko aldapa posiblea da eraikitzea; orubeak duen malda aldaparen diseinua konplikatu egiten zuen, baina inguruan nahiko espazio libre dago legedia errespetatuz kotxeentzako aldapa bat eraikitzeko (hasieran eta bukaeran %5eko malda, eta maximo %20ko malda). Hala ere, nire proiektutik kanpo utzi dudan detailea da; bakarrik, garaje espazio hori utzi edo kendu egiteko posiblea den edo ez kalkulatu dut.

Eraikinaren distribuzioari dagokionez, azaldu beharra dago habitatak bi solairuko espazioa duela, baina ez modu konbentzionalean sortuta: ez dago 0. solairu bat eta -1 solairu bat. Espazioa erabileraren arabera diseinatuta dago: funtzioak forma zehazten du. 

Logelak.
Pasabidean barrena alterno dauden hiru ate dira, hiru logelentzako bana. Logela bakoitzean sartzean espazio ireki batekin topatzen gara (espazio pribatu bateko, hau da, logelako espazio publikoena); eskubian eskailera bat dago, aldi berean armairu edo apal funtzioa betetzen duena. Behin goian gaudela, goiko hau logelako espazio pribatuena dela ikusten dugu: ohea dago, eta boladizoan dagoela ematen duen pasabidea zeharkatzean, beirate bat den modulua aurkitzen dugu, berriz ere paisaia enmarkatzen duena: argia sartzen da, pribatutasuna lortzen dugu (ohea sakonegi dago kanpotik ikus gaitzaten), ingurua menderatzen dugula ematen du (bistengatik, altueragatik).

Bainugela.
Altuera bikoitzekoa da: gorantz begiratzean habeak ikusten ditugu (goiko solairua bermatzen den habeak), baina haietatik gorako espazioa librea izaten jarraitzen du. Horma kurbatu bat aurkitzen dugu: komunontzia eta bideta estaltzen dituzte, espazio irekia izaten jarraitzeko, baina pribatutasuna mantentzeko. Aurrera egitean irla bat ematen duen konketa daukagu. Metro batzuetara, erdian, altzari bat dago, bainuontzia izkutatzen duena (bizilekua elkarbanatuko dutenen harremanek ez dute ahalbidetzen bainuontziak erotismoa sustatzea, horregatik estaltzen da). Boladizoan dagoen modulu zatian bainuontzia dago. Haren leiho sistema berezia da: goiko moduluak eztaltzen du bainuontziaren modulua, baina oraindik metro bat agerian geratzen da. Sabaia lehio bat da, eta dutxatzean leihoa ireki eta euria egitekotan busti ahal izatea ahalbidetzen du (irakasle bati, hau da, bezeroa izango litzatekeen bati itsasoan euria egitean bainatzea gustukoa zuelako). Pribatutasuna mantentzen da beiraren kokapen estrategikoagatik eta gaineko moduluaren kokapenagatik.

Estudioa.
Sarrerarekin nahasten da. Bisita anitzak hartzeko prestatuta dago. Zutabeak, berriz ere, kontzeptua bukaeraraino eramanez, azpimarratzen ditu, mahaiak haren inguruan baitaude, baina 10 cm-ko separazioarekin. Bulegoak daude ere bai, baina hauek modu diskretuago batean daude kokaturik: aterik gabeko pasabidetxo bat dago, hurrengo modulura bideratzen zaituena: bertan hirurentzako espazio pribatu-publikoa dago, eta estudioko gauzak gordetzeko armairu-multzoa dago. 

 

Sukaldea, jangela, egongela.
Espazio irekia denez, eskailera nagusia jaitsi bezain laister ez dakigu non gauden: egongela, sukaldea ala jangela da? Aurrena sofa batentzako lekua izan zitekeenarekin aurkitzen gara. Alboan, mahai luze batekin. Mahai horrek plataforma altxatuago batera gidatzen gaitu: sukaldea. Sukaldeko mobiliarioari jarraituz etxebizitzako pribatutasun gehieneko pasabidera iristen gara (bertatik logeletara, bainugelara, terraza pribatura eta biltegira iristen gara). Plataforma altuago bat diseinatu nuen espazio iriki honetako eremu "bustia" bereizteko; gainera, horrela gonbidatuen gainerako espazio guztiatik pasia daitezke inolako eragozpenik gabe, espazioa baita aberatsa egiten duena arkitektura bat.

Biltegia eta terraza pribatua.
Bi logela artean biltegia aurkitzen dugu. Bertan garbigailua bezalako makina zaratatsuak sar daitezke ere bai, zutabeetatik bereizten duen separazio horrek isolamendu lana egiten baitu ere bai: aire ganbera uzten du, materialetik bibraziorik ez transmititzeko, eta gainera nahiko lodiera dago ere bai. Beheko solairua biltegia izanik, obrako armairuaren inguruan dagoen eskaileratik gora terraza bat topatzen dugu. Aurrena egongela bat ematen du; ondoren pareta bat dago, isolamendu-termikoko funtzioa duena: haren atzean espazio irekia dago. Moduluaren amaiera (boladizokoa) 1.20 m-ko altuerako beira batez bukaturik dago, segurtasun arrazoiengatik; horretaz gain, terrazatzat har daitekeen espazioa da hau.

IKUS maketa & planoak SARRERAK (apirila), HABITAT HIRITARRA- ETIKETAREKIN

TRINITATE PLAZA - IRAGANEAN

ARGAZKI ZAHARRAK

1939an

aktibitateak

aktibitateak

aktibitateak

bista guztiak

bista guztiak

egitura bistan

San Telmo berriaren eraikuntza

Urgulleko bideti bista